Van controle naar vertrouwen, kan dat?

Opgeven of overgeven is wezenlijk anders

“Ik kan niet meer, ik geef het op.” Of: “Ik heb er geen zin meer in”

Hoeveel mensen zullen er zijn die deze woorden hebben uitgesproken of alleen maar in zichzelf hebben gedacht? Niet omdat je wilt opgeven, maar omdat een situatie of een ervaring je vermoeit en leeg trekt. Soms weet je niet eens waarom, maar lukt het gewoon niet om jezelf te verklaren. Om uit te leggen wat je wilt of wat je bedoelt en waarom anderen jou niet begrijpen.

In de kern willen de meeste mensen graag iets rechtzetten en een beter beeld van zichzelf neerzetten. Wij willen graag zowel ‘horen als voelen’ dat iemand oprecht tegen ons zegt: “Je hebt helemaal gelijk! Ik begrijp het nu.”

Maar dieper in de kern schuilt een nog groter verlangen. Een verlangen om geliefd te willen zijn. En niet alleen dat, maar om ook werkelijk te kunnen geloven dat het waar is. Dat je daarop ook echt kunt vertrouwen en niet eerst hoeft te bewijzen dat je de moeite waard bent.

Maar op een of andere manier kunnen we dat vertrouwen nooit helemaal volledig toelaten. Wantrouwen is dan misschien een te groot woord, maar dat is wel iets wat wordt gevormd door de teleurstellingen van onze ervaringen.

Zonder dat we ons ervan bewust zijn, is dat al in onze vroegste levensjaren begonnen. De ervaringen die nog niet eens een actieve herinnering hebben en nog niet in woorden of taal zijn weggeschreven. Daarmee wil ik niet meegaan in de psychologie dat alles altijd terug te voeren is op hoe je leven is begonnen. Ik geloof ook niet dat eindeloos terugkijken helpt om jezelf beter begrijpen.

Maar het is wel een werkelijkheid die we, denk ik, diep van binnen allemaal zullen herkennen. Al is het niet eens met een voorbeeld dat je kunt benoemen. Het is er! En dat is het verlangen van een innerlijk leven dat graag gezien en gekend wil worden. Om relatie en verbinding te ervaren en die zich graag veilig en geborgen wil weten.

Maar datzelfde innerlijke leven loopt ook telkens opnieuw beschadigingen op. Elke teleurstelling is een klein krasje. Dat wordt onwillekeurig opgeslagen en groeit uit tot een grote dossierkast vol ervaringen. En de natuurlijke reactie daarop is om een heel persoonlijk systeem van zelfbescherming te bouwen.

Een systeem dat ons wapent tegen verdriet en teleurstelling.

Tenminste, dat denken we...

Ik heb zelf een leven met impactvolle gebeurtenissen achter de rug die een ziel gemakkelijk kunnen beschadigen. Ervaringen die lang niet iedereen heeft gehad, hoop ik. Toch ontmoet ik mensen die, met een hele andere achtergrond, dezelfde vragen hebben. Over de beleving van hun emoties en gevoelens waar je niet goed bij lijkt te kunnen.

Waar komt dat vandaan?

Dat is misschien wel een kernvraag. In mijn geval raakt dat misschien meer aan de belevingswereld van mannen. Maar ik geloof ook dat het groter is dan de biologische verschillen tussen oestrogeen en testosteron.

Want het gaat er niet om of de intuïtieve manier van benadering meer emotioneel of rationeel is. Het gaat over de diepere lagen van menselijke relaties. Daar waar misverstanden onvermijdelijk zijn. Waar de verwachtingen altijd zullen botsen met de werkelijkheid.

Ons eigen verlangen van de vervulling in het leven bestaat gewoonweg niet zónder dat teleurstellingen in relaties zich voordoen. En dat verdriet beperkt zich niet tot een huwelijk of een ouder-kind relatie. Het gebeurt net zo goed tussen broers en tussen zussen. Tussen vrienden, collega’s of binnen je sociale gemeenschap. Teleurstelling raakt elke relatie.

Daarmee wil ik geen somber scenario schetsen, maar perfectie en volmaaktheid bestaat in ons leven op aarde nu eenmaal niet.

Maar de echte vraag is: “Wat doen we daar dan mee?”

Hoe kunnen we voorkomen dat onze relaties echt breken? Of dat we ons uit de kern van een relatie terugtrekken en die verder veilig en oppervlakkig te houden?

Kunnen we voorkomen dat we ons doodongelukkig en machteloos voelen in onze ouder-kind relatie of in familie relaties? Kunnen we voorkomen dat we onszelf afsluiten of proberen een vorm van immuniteit op te bouwen om teleurstellingen te vermijden?

Zoals wel vaker gemeld, ik schrijf niet per se voor anderen. Het ordent en organiseert mijn eigen gedachten en laat mij kritisch onderzoeken.

Maar ik denk dat een nog veel belangrijker inzicht daaruit is voortgekomen. En dat is dat ik, zonder dat ik het besefte, het meest tegen mezelf sprak met dat wat ik schrijf. Dat de kritische noot, ook direct de zelfreflectie is die op mijzelf van toepassing is.

Ik bedacht me dat ik de laatste twee blogs over ‘hoe eenvoudig het kan zijn’ en ‘het wonder van spreken’, maar ook veel eerdere series, meer tegen mezelf praat dan het lijkt.

En dan wordt het nu wellicht tijd om te gaan handelen.

Om te stoppen met het onderzoek en de zelfreflectie. Om op te houden met weer een nieuw vraagstuk te willen oplossen. Omdat stééds maar weer een volgende laag afpellen, misschien wel niet meer helpt om óók steeds maar weer dichterbij het antwoord te komen. Steeds beter zien wie je bent, niet de weg is om te kunnen worden wie je wilt zijn.

Dus deze serie gaat niet over relatie, ook niet alleen maar over zelfreflectie en ook niet over meer vragen. Maar veel meer over stoppen met zoeken, ophouden met analyseren, niet alleen maar blijven praten, maar stil zijn, horen, luisteren en handelen.

Maar wel betrokken en liefdevol, zonder een randje van onverschilligheid te vormen. En dan zijn er wel hele relevante vragen zoals: Hoe laat ik de controle van emotie los? Hoe laat ik pijn en verdriet toe? Waar begint controle en eindigt het gevecht tegen overgave?

Maar is daar dan ook werkelijk een praktisch en hulpvaardig antwoord op? We gaan het meemaken, want ik weet ook nog niet waar dit eindigt…

Misschien herken je iets van jezelf. Beleef dan, terwijl je meeleest met mijn reis, vooral ook je eigen reis...

#IkbeneenkindvanGod