(2) Van controle naar vertrouwen, kan dat?

Jezelf of anderen overtuigen...

Heb jij ook wel eens gemerkt dat je iets in jezelf herhaalt en tegen jezelf vertelt, tegen beter weten in? Dat je daarmee jezelf probeert te overtuigen? En misschien nog wel meer om anderen daarvan te overtuigen.

De persoonlijke voorbeelden die ik zelf kan bedenken zijn bijvoorbeeld dat ik niet alleen mezelf probeer te overtuigen, maar ook anderen, als ik zeg: "Nou, dat maakt mij niet zoveel uit, hoor. Daar heb ik niet echt last van."

Het stukje 'niet zoveel' en 'niet echt' is de innerlijke reality check, vermoed ik. Je zegt van niet, maar je houdt zo toch ook de ruimte voor: "Daar heb ik wél last van" maar dat is iets wat je nu niet zegt.

Soms is het verstandig om het zo te zeggen, soms vermijdt het een confrontatie of is het gewoon een sociaal gewenste uitspraak om iets 'neutraal' te houden. Maar soms wil je daarmee doen voorkomen dat je stabiel bent. Dat het oké is met je.

Eigenlijk wil je iemand laten geloven dat je 'verder bent' dan gedacht. Dat je het onder controle hebt. Weet je dan ook meteen wie je precies méér wilt overtuigen? Jezelf of die ander? En zijn we ons daar wel bewust van?

Ik ben geen psycholoog, maar ik vermoed dat als ik sterkere taal zou gebruiken, zoals: "Maakt me echt niets uit" of "Daar ben ik allang overheen" dat als het niet waar is, ook steviger taal nodig is om wie dan ook te overtuigen...

Misschien is het te vergelijken met een innerlijk schaakspel. Allerlei opties flitsen razendsnel door je hoofd. Maar je weet zelf niet eens door wie en hoe is beslist welke zet je hebt gekozen.

Een andere die ik me kan bedenken over loslaten is: "Dat is verleden tijd, dat heb ik achter me gelaten." "Ik heb geleerd dat..." en vul dat zelf maar verder in.

Dat zijn uitspraken die helemaal waar kunnen zijn. Maar het kan evengoed zijn, dat ze helemaal niet in de buurt van de waarheid komen. Maar dat het beter 'past' bij het beeld dat je, al dan niet gedwongen door omstandigheden, hebt moeten accepteren.

Want..... het is nu eenmaal al gebeurd en het is een gepasseerd station.

"In het verleden gebeurt niets" In mijn vorige leven was dat zelfs een quote die ik regelmatig gebruikte of soms in mijn bio of mijn profiel op social media accounts plaatste.

Achter is het heel bijzonder dat ik het einde van mijn vorige leven precies heb afgesloten met een boek. Ik heb namelijk een klein boekje geschreven en deze afgedrukt in een hele kleine oplage van 50 stuks. Dat was eerst alleen bedoeld voor familie en bekenden, zeg maar.

Het verhaal ging over mijn leven als ondernemer. Hoe ik tegenslagen had overwonnen en desondanks met een positieve en optimistische houding in het leven, succesvol was geworden. Het was bedoeld als bemoediging voor anderen. Maar misschien was het wel veel meer voor mezelf, zeg ik nu.

Het droeg de titel: "Je kunt meer dan je denkt" Maar omdat ik een boodschap wilde brengen, zei het kaft op de achterkant: "...maar niet alleen"

Het was autobiografisch, maar omdat het toch ook best wel persoonlijk was, heb ik ervoor gekozen om na het persoonlijke intro en de achtergrond, de rest van het verhaal in de derde persoonsvorm te schrijven.

Dat heb ik als volgt uitgelegd:

"Misschien om het verhaal en de persoonlijke achtergronden voor mezelf wat afstandelijker te kunnen beschrijven, is het niet in de ik-vorm verteld.

Laten we daarom gewoon zeggen dat het verhaal gaat over een man die Fabian heet en die in een decennium tussen 40 en 50 jaar, zichzelf op allerlei manieren tegenkomt in hele diverse omstandigheden"

Met wat ik nu weet, denk ik dat een psycholoog alleen hierdoor al, veel inzicht zou hebben gekregen in wie ik was.

Ergens in de inleiding staat op een pagina:

Als ik drie lijfspreuken zou moeten noemen... zijn dat voor mij de volgende:

"Wat niet kan, is nog nooit gebeurt"

"In het verleden gebeurt niets!" (Daar heb je 'm)

"Elke reis begint met één enkele stap"

En daar voegde ik nog aan toe:

En de volgende staat voor taken, uitdagingen of opdrachten waar je niet zoveel motivatie voor hebt:

"Als je de voordeur van je huis achter je dichttrekt,

heb je vaak de helft van de reis als achter de rug"

Geloof het of niet, maar dat boekje eindigt in maart 2017 met een vooruitblik op mijn 50e verjaardag, waarover ik schrijf dat ik daar erg naar uitkijk. Ik vier dat dan ook met mijn gezin in Spanje en bij terugkomst met een flink feest in een van mijn bedrijven met live muzikanten.

Iets later datzelfde jaar breekt de hel los, leef ik een halfjaar lang amper in mijn eigen huis en in een goed jaar tijd staat de scheiding formeel ingeschreven in het register. Daardoor volgt, een paar maand verder, zo ook het faillissement van drie bedrijven. Begin 2019 is alles wat ik heb opgebouwd verdwenen en leef ik al verplicht op het sociaal minimum dat de curator aan me toekent.

Binnen 2 jaar na dit enthousiaste boekje is mijn leven totaal veranderd. Het is een keiharde confrontatie met de werkelijkheid en de bevestiging dat we als mensen geen controle hebben, ook al werken we met z'n allen er zo hard aan om de illusie in stand te houden, dat we dat wél hebben.

Vraag het maar aan mensen die ziek worden. Of mensen die heel gezond zijn en ook goed voor zichzelf zorgen, maar op een kruispunt worden aangereden door iemand die door rood rijdt. Of een stel dat in blijde verwachting zwanger is en een miskraam krijgt en dat een jaar later gevolgd wordt door een tweede miskraam.

Nog een keer gezegd, ik wil geen somber scenario schetsen. Maar ik wil iets duidelijk maken dat ik door mijn ervaringen ben gaan zien. We leven in de illusie dat onze invloed waarmee we zorgen voor controle en veiligheid, veel groter is als het is. Maar dat is de werkelijkheid verstoppen en negeren omdat we niet zo goed kunnen omgaan met die realiteit.

Zo leven veel mensen in een toestand waarin ze zichzelf vertellen dat het leven maar kort is en we ervan moeten genieten. Zo rennen we keihard in de tredmolen rond van een maatschappij die het eigen bezit najaagt, hard werken om geld te verdienen en een financiële buffer op te bouwen om niet afhankelijk te zijn.

De confrontatie met mensen wiens controle door omstandigheden is afgenomen, vinden we verdrietig, maar vooral heel moeilijk om op onszelf te betrekken. Met de ogen haast gesloten, rennen we daar snel aan voorbij.

We proberen die nare werkelijkheid van ons af te schudden en proberen nog iets meer veiligheid te vinden en meer te genieten en te ontspannen.

We boeken een verre vakantie voor onszelf. "Want het kan nu nog!" Onze nieuwe auto wordt een veiliger type, we kopen een alarmsysteem, of we kiezen voor een uitgebreide gezondheidscheck via een particuliere aanbieder. We gaan misschien een maand lang beter op onze gezondheid letten, nadat we het ziekbed van een bekende hebben ervaren.

Het is die illusie van controle, waarmee we naar zekerheid zoeken. We willen geloven dat we kunnen vertrouwen op de moeite die we zélf nemen om controle te hebben.

Ik zeg niet dat we geen verantwoordelijkheid hebben. Ik kijk uit voor ik oversteek. Ik draag een autogordel. Ik doe 's avonds de deur op slot. Dat is geen gebrek aan vertrouwen, maar verantwoordelijkheid. Maar het wordt een probleem als ik aan al mijn eigen inspanningen wil toekennen dat het me zekerheid geeft. Door mijn omwentelingen ben ik nu heel ergens anders, maar ondanks dat ik mij bekeerd heb en tot geloof gekomen ben, ben ik op deze aarde toch nog dezelfde. Hoe ik ben veranderd is een bijzondere grote stap vooruit geweest. Maar de vragen blijven en de neiging tot controle is er ook nog altijd.

Kennelijk heeft mijn bekering en het leren kennen van God, niet automatisch mijn oude mechanismen gewist. Ik ben de man die door denken, werken, analyseren ook ging oplossen en handelen probeerde grip op zijn bestaan te krijgen. Maar dat neem ik blijkbaar allemaal ook mee in mijn geloof.

Misschien kan geloof zelfs ongemerkt een nieuwe manier worden waarop ik controle probeer te houden.

"Als ik maar genoeg begrijp en genoeg leer..."

"Als ik Gods wil maar ontdek en Zijn stem leer verstaan..."

"Als ik maar weet wat Hij van mij vraagt..."

.... dan krijg ik opnieuw grip op mijn leven.

Maar is dat wel vertrouwen? Of is dat een verkapte manier van controle? De vraag is misschien niet eens hoe ik van die controle afkom. Maar of ik God werkelijk kan vertrouwen, terwijl Hij mij op deze aarde helemaal geen controle geeft.

Ik denk dat ik in deze reis ga ontdekken wat het verschil is tussen opgeven en overgeven.

Opgeven is zeggen: Ik heb het niet meer onder controle, dus ik stop!

Overgeven is zeggen: Ik hoef het niet te controleren om verder te kunnen.

Achteraf vind ik het heel bijzonder dat precies dát de titel van mijn allereerste boek werd: Je kunt meer dan je denkt... maar niet alleen. 

Destijds bedoelde ik daar iets heel anders mee dan ik er vandaag in lees. Ik heb toen al iets geschreven, waarvan ik de werkelijke diepte op dat moment nog helemaal niet had begrepen. En ik begrijp nog lang niet alles, maar ik vermoed dat antwoord meer met overgave te maken heeft, dan met controle.

Wordt vervolgd...

#IkbeneenkindvanGod