top of page

Een brief die naar Rome gaat (2)

Is de meeste discussie en onduidelijkheid over de brief die naar Rome is gegaan?


Wat nog mist, in het eerste artikel over de Romeinenbrief, is de opbouw van de brief. Daar heb ik ook niet voor geleerd, dus dat neem ik graag over van de echte Schriftgeleerden en de Studiebijbel. Die verklaren dat de centrale kern in het midden staat van een brief die is opgebouwd in zeven delen. De hoofdstelling is volgens hen geformuleerd in Romeinen 1:16-17 waarop het antwoord in de kern in het midden wordt uitgelegd.


Er zijn drie onderdelen in de aanloop naar de kern. Elk onderdeel in de vorm A,B en C en drie onderdelen van de kern af naar de afronding toe. Ook elk in A,B en C. Terwijl de kern in het middengedeelte, zelf uit zeven onderdelen bestaat, van A tot en met G.


Wat een prachtig literair vernuft, nietwaar?


Daarom wil ik ook graag eerst even met de opening en het slot beginnen, zodat ook wij naar het doel toewerken van buiten naar binnen, om de kern te kunnen begrijpen. En dan begin ik graag met het einde.


Want Febe is de vrouw die deze brief naar Rome gaat brengen. Aan het einde van de brief, in Romeinen 16 wordt ze in de aftiteling genoemd. Zij komt uit Kenchrea, één van de havenplaatsen vlakbij Korinthe. Paulus beveelt haar heel krachtig aan bij de ontvangers. Hij gebruikt het Griekse woord 'prostatis' voor haar.


Het is een woord dat slechts één keer voorkomt in het hele nieuwe Testament en dat is bij deze vrouw Febe. Zij is een "prostatis' geweest voor velen, en ook voor mij, zegt Paulus in het Grieks. Er is in het Grieks geen beter woord dan prostatis, om het Goddelijk leiderschap mee te beschrijven, zoals Jezus Christus ons dat voorleefde.


Even ter info; Het Oude Testament is in het oude Hebreeuws geschreven. Dat geldt niet voor het Nieuwe Testament. Hiervan is de grondtekst het Grieks, omdat het NT 'oorspronkelijk' in het Grieks is geschreven.

Prostatis is dus ook het meest geschikte woord om dienend leiderschap mee te beschrijven. Dat is niet op zichzelf gericht, maar om oprecht degenen te dienen en te beschermen aan wie leiding wordt gegeven. Het woord wordt in het Grieks gebruikt voor de meest nobele en goedgunstige leiders. Voor mensen op de hoogste gezagsposities, maar die daar hun macht niet misbruiken.


De schriftelijke boodschap en de mondelinge toelichting

Febe is dus zo iemand met een gezaghebbende positie in Kenchrea. Het zegt ook veel over het belang van deze toonaangevende uitleg. Met name ook omdat de rol van de brenger van een brief vaak gepaard ging met het geven van een eventuele mondelinge toelichting. De sterke aanbeveling van Paulus zegt dus iets over het grote vertrouwen dat hij in haar heeft.


Het zal zeker niet voor niets zijn dat zij, als vrouw, wordt gestuurd. Waarschijnlijk is het een gebaar richting de vrijere heidenchristenen en is de bijzonder krachtige aanbeveling bedoeld voor de Jodenchristenen, om haar serieus te nemen. Er is dus nog heel veel meer context dan de tekst alleen in deze belangrijke brief. Maar goed, zo is dus niet alleen de woordkeuze in deze brief van belang voor het juiste begrip.


Juist omdat er zoveel discussie en misverstand juist over deze brief lijkt te zijn. Want de Romeinenbrief is in veel meer opzichten best controversieel en een veelbesproken Bijbelboek. Met name vanwege de scherpe opening, direct al in Hoofdstuk 1. Paulus begint al snel na de introductie met het benoemen van schandelijke vormen van seksualiteit, gevolgd door een hele rits aan zonden.


Het is een hoofdstuk met teksten die vaak, en bijna gretig, worden gebruikt in conservatieve dogmatische kerkelijke kringen. Nu vooral om de homoseksualiteit zwaar te veroordelen en het als de grootste zonde te zien. Maar vooral ook om het zondebesef boven het hoofd te hangen van gelovigen als het mes in een guillotine.


Op zich is dat nog niet zo heel vreemd. Het Protestantisme, zoals we dat nu kennen, is immers pas in 1514 geboren vanuit de doctrine van Katholieke Kerk waar het zich van heeft afgescheiden. Die traditie van hel en verdoemenis preken laat zich moeilijk uitroeien. Natuurlijk wil ik niets aan de benoeming van de zonde afdoen. Want die tekst op zich is luid en duidelijk genoeg.


Maar wat is de functie in de brief, in de uitleg? Is dit waar de Romeinenbrief in de kern om draait? Schriftgeleerden concluderen immers dat de kernboodschap zich in hoofdstuk 5 t/m 8 bevindt. Het centrale kernthema dat door Paulus wordt behandeld is  "de Hoop als gevolg van de rechtvaardiging door geloof" Om precies te zijn: In Romeinen 5:1 tot en met Romeinen 8:39.


De hoofdstelling daarvoor is dus geformuleerd in Romeinen 1:16-17


16: Want ik schaam mij niet voor het Evangelie van Christus, want het is een kracht van God tot zaligheid voor ieder die gelooft, eerst voor de Jood, en [ook] voor de Griek. 

17: Want de gerechtigheid van God wordt daarin geopenbaard uit geloof tot geloof, zoals geschreven is: Maar de rechtvaardige zal uit het geloof leven.



Het is eigenlijk nergens ingewikkeld, hoewel dat in eerste instantie wel zo lijkt. Juist waar het dit zware zondebesef betreft, dat zo duidelijk en nadrukkelijk de aandacht krijgt. Dat leek het voor mij ook. Maar ik ben er achter gekomen dat dit, in mijn geval althans, vooral te maken heeft met het kwaad en het systeem dat in mij verankerd zit. Het is een systeem dat vooral zichzelf wil sparen en vergoelijken en dat er een héél groot bezwaar tegen heeft om niets te zijn.


Het is hoogmoed, dat zich verzet om te willen 'zien' en dat niet naar binnen wil kijken. Iets dat in ons allemaal zit. Waardoor we een misleidend mooi beeld van onszelf hoog houden. Naar onszelf net zo goed als naar anderen. Volledig ten koste van de waarheid. Maar met die illusie maakt Paulus korte metten, direct in het eerste hoofdstuk. Zonder er doekjes om te winden.


Precies zoals het, in onze hedendaagse wereld, nog altijd als de meest aangewezen techniek wordt gezien om een 'slecht nieuws gesprek' te voeren. Om vrij onomwonden met het slechte nieuws te beginnen: >Er is geen hoop voor de situatie zoals die nu is. De patient is dood. Het lijkt misschien alsof er nog leven is, maar dat is met ondersteuning van de beademingsapparatuur.


Kortom, er is geen hoop! Deze patient is eigenlijk al dood, maar moet alleen nog maar sterven. Laat dat vooral duidelijk zijn.


Ik ken dat persoonlijk. Het is precies de manier zoals de arts van de afdeling Intensieve Zorgen, zoals het in België heet, dat bij ons deed.

Het is nog vroeg als we zaterdagochtend 19 oktober 1991 aankomen in het Ziekenhuis in Turnhout. Een lange, angstige en onzekere rit uit Twente, na het nieuws midden in de nacht dat mijn broertje bij een auto ongeval ernstig gewond is geraakt. We worden in groene operatiekleden gehesen, om via een doorgang de IC te betreden.
We worden naar de plek geleid, waar we mijn broertje aantreffen. Hij ligt heel stil, met erg veel wit verband om zijn hoofd. We hebben amper de tijd om ons hoofd met allerlei hoopvolle gedachten te kunnen vullen. Want we staan nog maar net bij het bed, als deze arts ook de ruimte binnenstapt.
Zoals het een goed slecht nieuws gesprek betaamd, boort hij direct alle hoop duidelijk de grond in. "Er is niets meer wat we nog kunnen doen!" "De kwetsuren aan zijn hoofd, zegt hij, zijn van dien aard dat er geen herstel mogelijk is!" Joop overlijdt dan ook later die zaterdagochtend, nog voor het 12 uur is.

Dat is in mijn beleving wat Paulus hier ook doet met ons, als mensen. Met dat verschil dat wij hier te maken hebben met een boodschap van God. Dat is de hoop. Dat is uiteraard waarmee Paulus in dit uitzonderlijke geval ook kan openen. Maar die hoop is nergens en op generlei wijze te koppelen aan onze menselijke prestaties. Wij zijn niets en door en door slecht verteld Paulus ons.


Dat is waar het prediken van 'het zware zondebesef' wat in echt veel kerken is gebeurd en nog gedaan wordt, vandaan komt. Het lijkt een hele logische gevolgtrekking van Romeinen. Helemaal als je leest hoe Paulus de afstand en het verschil tussen de mens en God verduidelijkt. En die is onmetelijk groot. Wij zijn de maaksel en Hij de maker. Maar blijkbaar hebben we zoveel hoogmoed in ons, die ongeremd ontwikkeld is, dat we menen dat feit gewoon te kunnen negeren.


Daarmee negeren we dus de waarheid. Maar negeren we ook de gevolgen. Een hele typische dwaasheid van mensen. Met wijs lijkende argumenten en motivatie maken we keuzes voor risicovolle beslissingen zonder dat we gevolgen kunnen overzien. Dat komt omdat wij onwetend en onzuiver zijn en geen werkelijk toekomstbeeld hebben. Wij kennen het idee van de maker niet.


En dat is waarmee Paulus de Romeinenbrief opent, direct na zijn uitgebreide intro. Met de boodschap wat de kracht van het Evangelie is. Die is tot zaligheid voor ieder die gelooft, zegt hij letterlijk. Romeinen 1:16 "Want ik schaam mij niet voor het Evangelie van Christus, want het is een kracht van God tot zaligheid voor ieder die gelooft, eerst voor de Jood, en ook voor de Griek."


Het Evangelie van Christus is voor Paulus duidelijk volkomen gelijk aan het Evangelie van God. Zo noemt hij het Evangelie namelijk ook. In de allereerste regel van deze brief al, als hij zichzelf aankondigt: "Paulus, een dienstknecht van Jezus Christus, een geroepen apostel, afgezonderd tot het Evangelie van God,"


Waarna hij ook meteen in vers 3 verdergaat met: "dat Hij tevoren beloofd had door Zijn profeten, in de heilige Schriften, ten aanzien van Zijn Zoon, Die wat het vlees betreft geboren is uit het geslacht van David." En dan vers 4: "Wat de Geest van heiliging betreft, is Hij met kracht bewezen te zijn de Zoon van God, door [Zijn] opstanding uit de doden, [namelijk] Jezus Christus, onze Heere."


Daar staat nogal wat, nietwaar? Dat is nog eens een aanhef in een brief. Direct na de allereerste regel van aankondiging. Het Evangelie dat God ons al beloofd had! Duidelijk en doorlopend aangekondigd door meerdere van zijn profeten in het Oude Testament. Dat was dat Zijn Zoon zou komen als mens en de Messias uit het geslacht van David.


Iets dat met kracht is bevestigd in het Nieuwe Testament. Onze Heere, Jezus Christus, is Gods Zoon. Door de opstanding uit de dood van Jezus Christus als mens is Zijn Heilige Geest bevestigd. Dat is de kern van wat Paulus in deze brief heel graag aan de gemeente in Rome wil vertellen en uitleggen. De rechtvaardiging door het geloof.


Dat is dan ook wat hij direct daarna op tafel gooit: "Want de gerechtigheid van God wordt daarin geopenbaard uit geloof tot geloof, zoals geschreven is: Maar de rechtvaardige zal uit het geloof leven." Met "daarin" wordt het 'Evangelie van Christus' bedoeld. In de grondtekst staat dat er ook werkelijk in plaats van daarin.


  • διϰαιοσύνη γὰρ ϑεοῦ ἐν αὐτιῶ ἀποϰαλύπτεται

  • rechtvaardigheid / gerechtigheid namelijk van God in het (evangelie) wordt geopenbaard


Maar... het is ook de tegenstelling van het alomvattende Heilsplan van God en het volkomen niets van de menselijke hoogmoed. En daarvoor moet Paulus het begrip van wet en genade, of de toorn en de gerechtigheid vlijmscherp duidelijk maken. Daarmee gaat hij ook dan ook verder. Het woordje 'gar' in het Grieks wordt vertaald als namelijk, of immers. Omdat 'immers' het soms verwarrend maakt en wordt er incidenteel gekozen voor 'toch, dan' of het blijft onvertaald.


Het woordje 'want' wordt ook vaak gebruikt en dat geeft aan dat het aansluit of verbonden is met de voorgaande tekst. Paulus gaat dus verder en zegt: "Want de toorn van God wordt geopenbaard vanuit de hemel over alle goddeloosheid en ongerechtigheid van de mensen, die de waarheid in ongerechtigheid onderdrukken, omdat wat van God gekend kan worden, hun bekend is." Het woord 'daarin' wordt hier niet genoemd en het 'Evangelie van Christus' komt in dit vers, ook in de grondtekst, niet voor.


Het verschil "vanuit de hemel" en "uit het Evangelie" is dus een hele belangrijke nuance, in mijn beleving. God's Heilsplan staat dus beschreven in Zijn Woord. Dat is de Bijbel. De gids. Om uit te kunnen leren. Hierin staat dus de uitleg over Gods gerechtigheid, die je uit geloof tot geloof zal worden geopenbaard. Door te lezen, te vragen en te onderzoeken. Om het met hulp van de Heilige Geest beter te leren begrijpen.


Maar Gods toorn wordt geopenbaard vanuit de hemel. Dat betekend aan iedereen. Alle mensen onder de zon, zou je kunnen zeggen. Dat is de verzameling van alle mensen bij elkaar, tegenover God. Met een koord bijeengedreven tot één soort. De mensheid als geheel, waarin iedereen hetzelfde is.Want.... "Er is niemand rechtvaardig, ook niet één" zegt Romeinen 3:10


"Wij mensen zijn niets ander dan slecht" is waar het prediken van 'het zware zondebesef' vandaan komt. Wat in echt veel kerken is gebeurd en nog altijd gedaan wordt. En het is ook volkomen waar wat ze verkondigen, maar het mist de volheid van God. Het is maar een stukje van de waarheid, de menselijke interpretatie. Want daarmee missen we de kern van de boodschap die Paulus uitlegt. Gods gerechtigheid. De kracht die ons zalig maakt.


Het is de tekst die zo vaak wordt gebruikt uit Johannes 3:16 "Want zo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat ieder die in Hem gelooft, niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft."


De wijsheid en de kracht van God is de gave die Hij aan Paulus heeft gegeven om deze paradox tot één geheel te kunnen maken.


Namelijk dat wij niets zijn en niets verdienen. Niet uit onszelf en niet voor onszelf. Maar dat we tegelijkertijd wel onmetelijk geliefd en waardevol zijn voor God. Alleen daarop, maar ook alleen in dankbare nederigheid, mogen wij daar volledig op vertrouwen. Trouw en getrouwheid zijn hierin sleutelwoorden. Want Gods trouw is met kracht bewezen door Jezus Christus, maar daar gaan we dan verder mee in het volgende deel.


22 weergaven0 opmerkingen

Recente blogposts

Alles weergeven

Comments


bottom of page