(3) Van controle naar vertrouwen, kan dat?

Hoeveel controle is genoeg?

Update 9-8-2026 Mijn excuses aan de mensen die dit artikel na publicatie al hebben gelezen. Dit is een hele nieuwe (herschreven) versie omdat ik helemaal de logische lijn niet meer zag.

Het vorige deel vertelde ik over het kleine boekje dat ik heb geschreven. Achteraf was dat vlak voor de grootste omwenteling in mijn leven met de titel:

Je kunt meer dan je denkt... maar niet alleen.

Nu geloof ik nog steeds dat een mens vaak meer kan dan hij zelf denkt. Maar het 'niet alleen' heeft voor mij wel een totáál nieuwe invulling gekregen.

Met de kennis van vandaag zou ik eerder zeggen: Je kunt meer dan je denkt... maar je beheerst minder dan je denkt. Dat tweede moest ik blijkbaar nog leren.

Mijn eigen leven heeft me dat al vrij hardhandig duidelijk gemaakt.

Maar toch besefte ik mij tijdens het schrijven en ontdekken, waar ik eigenlijk sta. Ik ben nog veel meer 'midden in de zoektocht', dan dat ik over deze ervaringen kan zeggen dat het mijn leven heeft verrijkt met meer kennis, wijsheid en inzicht. Dat ik er overheen ben en nu verder ben dan dat, zeg maar.

Dat klopt deels wel. Er zijn inderdaad hele nieuwe inzichten ontstaan. Ik zie het patroon inmiddels steeds duidelijker. Ik begrijp het misschien zelfs wel. Maar begrijpen is nog iets anders dan vertrouwen. Iets begrijpen betekent al helemaal niet dat je het daarmee ook zomaar kunt loslaten.

Misschien moet ik daarom een beetje oppassen als ik straks schrijf: "Ik heb geleerd dat ik moet loslaten." Want dat klinkt mooi, alleen is het niet waar. Nog niet. Ik heb dat helemaal nog niet geleerd. Ik begin alleen te ontdekken hoeveel ik nog probeer vast te houden, waarover ik nooit werkelijk controle heb gehad.

Maar ik heb ook ontdekt waar ik wél veel meer controle over had kunnen hebben. maar niet heb toegepast. Dat is werkelijk een lastig gebied dat misschien wel twee hele verschillende systemen betreft, die door elkaar lopen. Daar kom ik later nog op terug.

Ik geef eerst de volgende tekst. Dat zou een oude, oosterse filosofische levenswijsheid kunnen zijn:

 Ik zag opnieuw dat onder de zon;

niet altijd de snelste de wedloop wint,

en niet altijd de sterkste, de strijd.

De wijze heeft niet vanzelf brood,

de verstandige niet vanzelf rijkdom,

en de mens met kennis niet vanzelf gunst.

Want ieder krijgt te maken met zijn eigen tijd,

en met de gebeurtenissen die hem tegemoetkomen.

Maar het is geen oosterse levenswijsheid. Het is een Bijbeltekst uit Prediker 9:11 De meest aannemelijke schrijver is Salomo. De meest wijze man op aarde, op Jezus na.

Deze eenvoudige, maar diepe tekst beschrijft eigenlijk heel precies wat ik in het vorige deel naar voren wilde laten komen. We hebben veel minder controle over de uitkomst van ons leven dan we denken.

Dat lijkt een deprimerende werkelijkheid om toe te laten. Het druist in tegen de gedachte hoe veel mensen in het leven staan, ook hoe ik een groot deel van mijn leven heb geleefd. Ik was, in mijn eigen beleving, juist degene die met een soort van onverwoestbaar optimisme, geloofde in doorgaan.

Niet opgeven. Nadenken. Oplossen. En als iets wat ik graag wilde niet lukte, dan probeerde ik een andere manier. En als die ook niet werkte, zocht ik een andere weg. "Wat niet kan, is nog nooit gebeurd." was niets voor niets een van mijn lijfspreuken.

En eerlijk gezegd geloof ik nog steeds dat inzet, doorzettingsvermogen en ook verantwoordelijkheid belangrijk zijn. Misschien nog wel meer dan eerder. Want daar is ook helemaal niets mis mee, lijkt me. Sterker nog, ook de Bijbel roept ons daartoe juist op. Alleen wel met een heel ander uitgangspunt. In vertrouwen. Met loslaten. In overgave.

Ik begin dat te zien en met mijn verstand kan ik inmiddels heel goed beredeneren waarom het bevrijdend zou moeten zijn. Want Prediker zegt hier niet dat snelheid, kracht, wijsheid of kennis waardeloos zijn. Hij zegt alleen dat ze de uitkomst niet garanderen, omdat je geen werkelijke controle hebt op het leven, hoezeer je ook traint en je voorbereid.

De snelste kan struikelen, de sterkste kan verliezen, de wijze kan arm worden.

En iemand die alles zorgvuldig heeft overwogen, kan morgen iets overkomen waarop hij zich onmogelijk had kunnen voorbereiden.

Prediker zegt dus: Invloed is geen beheersing.

Controle zoeken levert dus geen zekerheid en geen veiligheid. Maar toch worstel ik daarmee. Want als ik dat begrijp en wil loslaten, hoe doe ik dat dan, precies?

Ik geloof immers in God. En dat is geen mentale bevlieging. Ik mag berusten in de wetenschap dat ik mijn moeite, mijn vragen en mijn gedachten bij God kan leggen. Geloof zegt heel mooi dat je iemand in gebed voor Gods troon kunt brengen. Dat is waarom ik niet zal gaan slapen zonder voor mijn kinderen te bidden. Geloof vertelt ons ook dat wij onze worstelingen in Zijn hand mogen leggen.

De Bijbel bevestigd dat ook met diverse teksten. Filippenzen 4:6-7 "Wees in geen ding bezorgd, maar laat uw verlangens in alles, door bidden en smeken, met dankzegging bekend worden bij God en de vrede van God, die alle begrip te boven gaat, zal uw harten en uw gedachten bewaken in Christus Jezus"

Of 1 Petrus 5:7 "Werp al uw zorgen op Hem, want Hij zorgt voor u." 

Dat klinkt heerlijk, niet waar? Maar toch reageert mijn ziel daar nog niet direct automatisch op met: "O, gelukkig. Dan laat ik het nu los."

En ik weet niet hoe dat bij anderen werkt, maar als ik bid en zo met God praat, ervaar ik heel vaak niet dat ik er direct rustiger van wordt.

Ik vraag me af of dat herkenbaar is voor meer mensen?

Het is niet zo dat bidden niets doet. Bidden helpt me wel degelijk. Bidden werkt om worstelingen hardop uit te spreken en in woorden te vatten. Dat geeft een vorm van houvast. Het is een pauze, zeg maar. Even een stap terug en reflecteren.

Maar als gelovige geloof ik dat gebed méér is dan dat. Ik spreek mijn gedachten niet alleen hardop uit om ze zelf te kunnen ordenen. Ik geloof dat er Iemand luistert.

Het werkt ook om te danken voor alles wat je wel hebt, voor wat je hebt gekregen en wat je hebt mogen ervaren. Om zo heel bewust positief te kunnen kijken naar momenten van dankbaarheid, in wat misschien wel een hele moeilijke dag was. Die routine oefenen maakt het ook gemakkelijk om te zien waar je bent gezegend, als je achteraf terugkijkt.

Dat zou je overal aan kunnen toeschrijven. Aan het lot of aan toeval. New Age zou het wellicht een vorm van meditatie noemen. Maar ik kies er met overtuiging heel bewust voor om dat aan God toe te kennen. Dat ik door Hem gezien ben, zonder dat ik Hem zag.

Bijvoorbeeld dat ik in mijn crisistijd, maanden lang geen druppel alcohol heb aangeraakt, terwijl ik heus van een biertje en een wijntje was. Het zou juist logisch en voor de hand liggen, om dat wel te doen. Maar hoe zou ik dán aan het spoor hebben gelopen, met een verdoving van mijn bewustzijn door wat wijn of bier?

Of hoe ik mijn huidige vrouw heb ontmoet en tot geloof ben gekomen. Zij heeft in een wanhopig gebed op de grond gelegen terwijl zij God aanriep. Zij vroeg Gods hulp voor een hele andere richting in haar leven op het gebied van relaties. Ze kende mij helemaal niet en ik was niet gelovig toen wij elkaar leerden kennen. Dat was op papier helemaal geen natuurlijke match.

Je kunt dat aan heel veel toeschrijven, maar het zijn ook bevestigingen van wat de Bijbel belooft. Het is een anker van betrouwbaarheid en hoop. Kunnen geloven in een zuiverheid en een waarheid die we op deze aarde niet kennen.

Maar toch zit mijn menselijke vorm nog in de weg om dat ten volle te kunnen toelaten. Ik wil nog teveel controle en bevestiging. Ik kan dat blijkbaar niet loslaten.

En dan zijn de volgende vragen om te onderzoeken: Hoe werkt dat? Komt dat verzet misschien door zelfbescherming? En is dat waarom loslaten zo moeilijk is?

Wordt vervolgd...

#IkbeneenkindvanGod