De oorsprong van relatie: (3) Voeden en verzorgen is niet genoeg.
Bijgewerkt op: 26 jul
We waren gebleven bij het vernuft van Gods schepping. Hij die het zo wonderlijk heeft gemaakt dat Hij de 'geestelijke relatie' in een 'fysieke vorm' heeft gegoten.
Dat is heel bijzonder. De hunkering naar lichamelijk contact is dus niet alleen maar verbonden met de aanraking zelf, maar ook wat het geestelijk met je doet.
We zagen de uitwerking ervan op de resusaapjes, die tegen de martelingen in, tóch het fysieke contact bleven zoeken. En dat was in dit geval zeker niet omdat het contact zo prettig was.
Maar goed, hoe triest en gruwelijk dat experiment ook was. Het waren wel apen en geen mensen, nietwaar? Nou.... Dan heb ik voor u toch ook een luid en duidelijk sprekend voorbeeld met ménsen.
Een vreselijk, onbedoeld experiment dat generaties heeft getekend. En het was goed om daarvoor dan éérst het Harlow-experiment te leren kennen. Want met die kennis kunnen we de les van de weeshuizen beter begrijpen.
De les van de weeshuizen
Het is 1915 wanneer kinderarts Dr. Henry Chapin een schokkend verslag presenteert op een jaarvergadering van artsen in Atlanta. In weeshuizen sterft op dat moment 60 tot 90% van alle baby's. In sommige tehuizen loopt dat op tot bijna 100% onder kinderen jonger dan twee jaar.
De medische wereld van die tijd ziet dit als een 'onvermijdelijk biologisch lot' van 'zwakke kinderen'. Want; de omstandigheden in de tehuizen zijn immers goed; Er is perfecte hygiëne en keurige medische zorg. De tehuizen zijn juist ingericht volgens de laatste richtlijnen.
De ontdekking van de Bacterie
Dat komt door de recente ontdekking van bacteriën door Louis Pasteur en Robert Koch, wat heeft geleid tot angst voor aanraking. En dat leidde weer tot een strikt hygiënisch en medisch regime in ziekenhuizen en tehuizen. Kinderen moeten schoon, geïsoleerd en “veilig” worden gehouden. En... dat gebeurt dan ook keurig.
Maar Dr. Henry Dwight Chapin kent een andere werkelijkheid. Het Bellevue Hospital, waar hij als kinderarts werkt, heeft speciaal voor gevangenismoeders een aparte ruimte. Een afdeling waar zwangere gedetineerden, afgescheiden van de rest van de wereld, mogen bevallen.
Daar was misschien niet de perfecte hygiëne. Geen strikte protocollen, maar daar waren wel 'moeders'. Het waren criminelen, dus die moesten dan maar het liefst zélf hun kinderen aanraken, nietwaar?
Dus deze baby's kregen borstvoeding, hadden huidcontact en (liefdevolle) aanraking. Zij kregen in hun eerste periode, soms jaren, een fysieke relatie. Met hun eigen moeder!
Maar... de babysterfte op déze afdelingen lag onder de 5%!
Hygiëne en afstand redt geen levens
De ironie hiervan is dat juist de baby's van "criminele moeders" wél overleven, terwijl de baby's in de 'fatsoenlijke weeshuizen' massaal sterven. En dat is dus niet door ondervoeding, onhygiënische zorg en infecties, maar door een gebrek aan liefde, contact en genegenheid.
Chapins conclusie is een aanklacht tegen het medische establishment. Die in eerste instantie verdedigend en vijandig reageren. Zijn werk wordt genegeerd of tegengewerkt. Tijdschriften weigeren zijn rapporten te plaatsen. Te activistisch!
Heel langzaam begint zijn boodschap door te dringen. In 1926 schrijft hij nog een felle aanklacht via pamfletten: "De baby’s sterven nu niet aan infecties, maar aan eenzaamheid. We hebben wél de ziektekiemen overwonnen, maar niet de verwaarlozing."
Maar pas 11 jaar later worden zijn aanbevelingen de basis van Public Welfare Law (1937)
Het echte probleem is nog veel groter
Maar dit was het echte probleem nog niet. Het wordt nog heel veel erger!
Houdt u vast! Dit waren namelijk niet alleen de voorschriften voor weeshuizen, dit was een heel maatschappelijk systeem! Doordrenkt in de hele westerse wereld. We gaan nog een heel klein stapje verder terug in de tijd.
Tussen 1830 en 1850 wordt, éérst in de Engelse hogere klasse, een koud, liefdeloos opvoedsysteem populair. Deze 'Victoriaanse' mentaliteit verspreidt zich snel over West-Europa en Noord-Amerika.
Het Victoriaanse opvoedsysteem
Dit systeem stimuleert:
Beheersing boven emotie: zelfdiscipline, plichtsgevoel, orde, en zedelijkheid gelden als de hoogste deugden.
Afkeer van lichamelijkheid: lichamelijke expressie (zoals aanraken, huilen, troosten) word gezien als zwak of onzedelijk.
Angst voor besmetting en immoraliteit: Lichamelijke hygiëne en 'morele' zuiverheid worden tot één ideaal samengevoegd.
Vorming door tucht: De opvoeding moet 'de wil breken' om een gehoorzame, fatsoenlijke burger te kunnen afleveren.
Voor een deel is het gebaseerd op het religieuze puriteinse gedachtegoed van toen, dat mensen van nature bedorven zijn. Ook een kind is daarin niet onschuldig. Het is gewoon een 'kleine zondaar' die discipline en gebod nodig heeft. Het lijkt zelfs heel behoorlijk op de waarden van de sekte, waarin ik ben opgegroeid.
Twee belangrijke figuren zijn 'de grote verspreiders' van deze opvoedstijl. Zij \ijn verantwoordelijk voor de verspreiding ervan over ongeveer de hele westerse wereld.
Het zijn geen morele kruisvaarders, maar dit zijn artsen! Wetenschappers. Zij halen de religieuze context eruit en maken dit tot een medisch wetenschappelijk opvoedsysteem. Voor een volledige samenleving!
Dr. Luther Emmett Holt (1855-1924)
Hij is de Amerikaanse voorloper. Emmett Holt is een van de meest invloedrijke Amerikaanse Kinderartsen van dat moment. Zijn boek "The Care and Feeding of Children" (1894) wordt de moderne 'opvoedbijbel' voor de hele Amerikaanse middenklasse.
Het zijn oude 'Victoriaanse' tradities in een nieuw jasje, gebaseerd op drie principes:
Strikte regelmaat: vaste voedingen, vaste slaaptijden, geen troost bij huilen.
Afstandelijkheid: aanraking, wiegen en knuffelen werden ontmoedigd
Hygiëne boven alles: steriel voedsel, steriele omgeving, steriele omgang.
Enkele letterlijke richtlijnen uit zijn boek zijn:
Een baby mag je nooit in slaap wiegen.
Kus je baby niet op de mond.
Huilen is niet schadelijk; het traint de longen.
Een baby moet al vroeg leren zichzelf te beheersen.
Zijn gids werd verplichte literatuur op verpleegopleidingen en wordt door duizenden artsen geadviseerd.
In de VS werd het verspreid via de Children’s Bureau en zelfs vertaald in meerdere talen. Zijn methoden werden toegepast in ziekenhuizen, weeshuizen, kraamafdelingen én uiteraard ook in de gezinnen in de samenleving.
Sir Frederic Truby King (1858-1938)
Hij is de grote verspreider op wereldschaal. King is een arts uit Nieuw Zeeland, die is beïnvloedt door Holt. Hij richt de Plunket Society op, een invloedrijke organisatie voor moeder- en kindzorg. Zijn methodes werden dominant in het hele Britse Gemenebest.
De Victoriaanse principes zijn hetzelfde:
De klok is koning, geen verwennerij, Strikte routines voor alles. Van slapen tot spelen en naar buiten gaan, alles wordt ingericht op een vast tijdschema.
Maar hun advies was niet langer gebaseerd op 'traditie', maar op objectieve, medische waarheid. En dat was juist wat deze adviezen zo gezaghebbend maakte.
Wereldwijde verspreiding
Hun boeken werden in miljoenen exemplaren verkocht en vertaald. De Plunket Society van King creëerde een netwerk van verpleegkundigen die het 'juiste' systeem persoonlijk bij moeders thuis kwamen onderwijzen en controleren.
Deze methodes werden ook overgenomen in kraamklinieken en ziekenhuizen.
Generaties van verpleegkundigen werden opgeleid in het Holt- of King-systeem, waardoor deze opvattingen decennialang werden doorgegeven als de enige juiste manier. En ik denk dat we nog steeds niet helemaal van die erfenis af zijn.
Via miljoenen uitgegeven brochures werd dit dus 'de standaard' van 1890–1930.
Een combinatie van steriele, hygiënische en ‘wetenschappelijke’ zorg:
Baby's niet voeden als ze huilen, maar op strikte vaste tijden voeden. Het huilen van baby's is 'lichaamsbeweging' en toegeven aan huilen verpest alle moeite. Maar ook wiegen of met de kinderwagen rijden om ze te troosten was uit den boze.
Contact moest worden vermeden. Ze werden niet opgepakt, niet geknuffeld, niet aangeraakt. Niet op schoot, niet troosten of oppakken op verzoek, niet spelen met jonge baby’s en zeker niet kussen.
Dit kille, afstandelijke opvoedsysteem was dus, meerdere generaties lang, de algemeen geaccepteerde standaard.
Dan terug naar het Harlow Experiment
En dan gaan we ook weer even terug naar het experiment van Harry Harlow en naar de verschrikkelijke gevolgen van de afwezigheid van relatie.
En dan wil ik nu niet alleen naar de 'uitkomsten' van zijn experimenten serie kijken, maar nu juist ook naar de kille, klinisch-afstandelijke 'manier' van de uitvoering van het onderzoek. Door de persoon Harry Harlow.
En dan bedoel ik met name ook het onbewogen 'vastleggen' van deze wrede martelingen. Het klinkt niet heel erg gezond, dat je als mens voor langere tijd en zo doelbewust, zulk zwaar leed kunt aandoen aan levende wezens als aapjes.
De generatie van de Tweede Wereldoorlog
En dan wil ik ook kijken naar alle bekende kopstukken in de tijd van de Tweede Wereldoorlog? Want Harry Harlow is namelijk geboren in 1905. Hij is geboren in precies die generaties die deze koude afstandelijke opvoedstijl hebben ondergaan.
Net als: Goebels (1887) Hitler (1889) en Himmler (1900) Of Joseph Mengele (1911) Anton Mussert (1894) Mussolini (1883) Maar ook de vrouwelijke kampbeesten Ilse Koch (1906) Maria Mandl (1912) en Irma Grese (1923)
Is dat toeval?
Misschien! Het hoeft natuurlijk niet direct een causaal verband te betekenen. Maar ik wil toch met u deze 'denkrichting' nog even voortzetten.
Want dit is in oorlogstijd wél 'de volwassen generatie' van dit opvoedsysteem. Mensen die zijn gevormd' in een cultuur waarin gezag ver bóven empathie staat. Opgevoed met afstandelijkheid, gehoorzaamheid en emotionele onderdrukking.
Juist in de TWEEDE wereldoorlog vond deze 'uitzonderlijke en georganiseerde' wreedheid plaats. Was het noodzakelijk om een oorlog te winnen? Wat hadden de gruwelijke medische experimenten en de kampen te maken met het veroveren van grondgebied of het vestigen van een politieke macht?
En het werd uitgevoerd door heel veel verschillende mensen op meerdere plekken tegelijk. Want het Duitse SS-personeel in de kampen bedroeg zo'n 60.000 mensen, waarvan ook 3.500 vrouwen.
Ik ken de achtergronden van deze mensen natuurlijk niet per persoon, maar wat zij wel gemeen hebben is dat zij de generatie waren, die als kinderen zijn geboren in deze harde, stoïcijnse opvoedcultuur. Een systeem dat juist in de westerse cultuur vanuit Engeland en Amerika is verspreid.
Dat moet heel veel mensen geraakt hebben. En dus ook zeker ook in Europa, waar juist Engeland als de bron van dit opvoedsysteem, óók het centrum van de macht was. De geschiedenis maakt duidelijk dat dit ook het geaccepteerde traditionele systeem was in kerken en scholen.
Een systeem dat elk eigen verantwoordelijkheidsgevoel smoort.
Het gezag regeert; Niet te snel van slag zijn, je emoties onder controle houden én daardoor vertraagd reageren. Zo kun je immers ook wégkijken. Wat hier precies bij aansluit als een kenmerk is, wat mij betreft, dat ook het beruchte collectieve excuus van: "Wir haben es nich gewust"
Hoewel ik hier geen bewijs van kan leveren is het in mijn beleving een logische interpretatie die wel heel zou passen in de hedendaagse psychologische kennis die we hebben. Daarmee zou dit ook veel meer kunnen dan zijn dan alleen een historische les en een triest hoofdstuk in onze geschiedenis.
Het zou zo ook heel goed de waarheid van de aapjes van Harlow in deel 2 kunnen bevestigen.
De drievoud en de dualiteit
God heeft ons zó ontzagwekkend geschapen, dat onze diepste, onzichtbare geestelijke behoefte, (de honger naar verbinding en liefde) zichtbaar en meetbaar is gemaakt. In ons fysieke lichaam!
De uitwerking kunnen we immers lichamelijk zien gebeuren, als er geestelijk iets aan ontbreekt. Het is met onze biologie verweven. We kunnen er immers niet voor kiezen om géén relatie te hebben. In ieder geval niet als we kind zijn. Want zonder een vorm van relatie kwijnen we weg of gaan we dood.
Relatie is daarom geen keuze, maar de oorsprong van ons bestaan. En dat is precies wat wij hebben verloren na de zondeval. De 'relatie' met onze Schepper.
Hij heeft het leven in een drievoudige verbinding ontworpen en geschapen. Naar Zijn evenbeeld, maar in relatie met Hem.
Maar we hebben hier nu kunnen zien, dat als in de kern de geestelijke component is beschadigt en kapot wordt gemaakt, het tot volkomen kwaadaardigheid kan uitgroeien. Onredelijk, grillig, gevaarlijk en in staat tot een weerzinwekkende en zinloze wreedheid. Een wreedheid die de dierenwereld niet kent.
En dat is de invulling van het kwaad. Een duale verbinding in plaats van een drievoudige relatie. De drievoud en de dualiteit komt zéker nog aan bod, dus blijf deze serie volgen....
Opmerkingen