De Oorsprong van relatie: (11) Hoe veiligheid leidt tot nieuw leven

Met deze tekst heb ik deel 10 afgesloten:

“En ik heb God gevonden. Ik heb Zijn genade gezien en ervaren. En langzaam is mijn lichaam zich gaan ontspannen. En dat is waarom ik mijzelf heb kunnen en durven confronteren met de waarheid. Niet omdat ik zélf zo sterk ben, maar omdat ik me veilig weet in Zijn handen.”

Dat is het kantelpunt in mijn leven geweest. Want daarvoor zag mijn leven er heel anders uit. Misschien niet heel duidelijk zichtbaar aan de buitenkant, maar van binnen is alles hartgrondig veranderd. De energiebron is nu iemand anders dan ikzelf.

Niet meer zelf in het centrum staan

Ik sta namelijk niet meer zelf in het middelpunt van mijn leven. Nog altijd wel veel te veel, maar toch is het anders nu. Vooral het uitputtende werk om alles uit eigen kracht te willen doen en onder controle te houden, is voorbij. En dat heeft alles te maken met je veilig en geborgen weten.

Dat is geen theoretisch idee, maar een lichamelijke realiteit. Het is alsof de storm in je hoofd tot stilstand komt, de altijd opgetrokken schouders mogen zakken en de ademhaling rustiger en dieper wordt. Natuurlijk is er nog steeds lawaai en onrustige beweging in mijn hoofd, maar dat hoort bij het oppervlakkige niveau van het leven van alledag.

Op een veel dieper niveau is er echter rust, omdat het fundament onder mijn leven is veranderd. Ik heb nu een bodem waar ik niet meer doorheen zak. Het is die diepe, betrouwbare vorm van veiligheid die de "Verloren Zoon" aantrof toen hij met hangende schouders, verloren en beschaamd, huiswaarts keerde. Want toen hij thuiskwam, bleek zijn vader al op hem te wachten.

Thuiskomen

De gelijkenis van de Verloren Zoon is een bekende en bijzondere gelijkenis die Jezus zélf vertelt in Lucas 15:11–32. Het is die vertrouwde geborgenheid die niet zegt: “Zo, daar ben je eindelijk! Heb je mij niet eerst iets te zeggen voordat je naar binnen mag?” Nee, het is die onvoorwaardelijke liefde en veiligheid die zegt: “Kom in mijn armen! Je bent al binnen. Altijd al geweest. Je bent mijn geliefde zoon.”

En als dat werkelijk tot je doordringt, dan vloeit ineens alle spanning uit je lijf weg. Dan moet je eerst onbedaarlijk huilen, alsof alle verdriet en spanning van jaren ineens loskomt. Die veiligheid! Het is een vorm van vertrouwdheid die je niet kunt benoemen, maar die je in je kern en in al je vezels kunt voelen:

“Ik ben thuis. Hier is waar ik hoor te zijn.”

Veiligheid brengt rust en ruimte voor de waarheid

En pas vanuit dat huis, vanuit die nieuwe veilige identiteit als geliefd kind, kun je naar buiten kijken. Eerst naar jezelf. Dan naar de ander. Want pas vanuit veiligheid kun je de waarheid aan, vooral die over jezelf. (Zie ook deel 9 en deel 10)

En die veiligheid vinden we niet op deze aarde. De basis van onze fysieke wereld biedt ons een fundering van angst en onzekerheid. Daardoor wordt elke confrontatie met je eigen falen een bedreiging. Een risico. De angst om afgewezen te worden en buiten de groep te vallen.

“Dat mag niet gebeuren, want dat overleef je niet,” zegt je zenuwstelsel van vóór je bewuste herinnering. Dan voelt het alsof je hele bestaan op het spel staat. “Want als ik dat fout heb gedaan, wie ben ik dan? Ben ík dan fout?”

Dat is schaamte. En schaamte leidt tot verdedigen, vluchten of verharden. Schaamte leidt tot zelfbescherming.

Het script van de wereld

Het is precies wat deze wereld ons als script aanreikt: “Bescherm jezelf. Eis je recht. Zorg dat je wint.”

En zo worden al onze relaties een machtsstrijd. Soms subtiel en verborgen, soms openlijk.

Wie heeft er gelijk?

Wie moet zich verantwoorden?

Wie krijgt zijn zin?

Dat is hoe ik ook heb geleefd. Net zoals ongeveer iedereen. Een verbijsterend effectieve misleiding, waarbij we 'denken' ons best te doen en goed voor anderen te zorgen.

Terwijl de taal van onze relatie in werkelijkheid vaak is: “Ik geef, dus ik verdien liefde. Kijk eens wat ik allemaal voor je doe! Als mannen laten we dat graag luidkeels weten aan onze omgeving. Als vrouwen laten we dat liever subtiel voelen aan onze omgeving.

Maar de uitkomst is hetzelfde "Geef mij dan nu graag terug, wat IK wil.” Een haast eeuwige en onmogelijke strijd. Want we bewaken heel angstvallig, dat die orde van 'geven en nemen' in balans blijft.

Want o wee, als het niet terugkomt?! Dan ontstaat conflict, diepe teleurstelling of bitterheid. En uiteindelijk verbreken we daardoor steeds opnieuw diverse relaties in de loop van ons leven.

Is liefde handel drijven en ruilen?

Zo ongeveer, hebben wij mensen relatie. We zijn namelijk gewend dat we voor erkenning en liefde moeten werken, iets moeten laten zien, of iets moeten ruilen. En als je dat tot de kern uitrafelt, kom je tot de conclusie dat het niets met liefde te maken heeft, maar met strijd. Het is een duel waarin we altijd tegenover elkaar staan. “Ik moet winnen, anders ben ik verloren.” “Ik moet ruilen, anders…”

Dat staat haaks op de logica van Gods Koninkrijk, zoals Jezus die beschrijft in Johannes 12:25: “Wie zijn leven liefheeft, zal het verliezen; en wie zijn leven haat in deze wereld, zal het behouden tot het eeuwige leven.”

Zie hoe duidelijk Jezus hier het onderscheid maakt. Tussen het waarderen van het aardse, fysieke leven en het waarderen van het geestelijke, hemelse leven. Maar laat deze oude tekst nu vandaag actueler zijn dan ooit.

Het product in de etalage

We leven op dit moment in de tijd in een wereld waarin we voortdurend zoeken naar erkenning van anderen. We worden erop getraind om daar slaafs mee bezig te zijn. Voor bedrijven is het zelfs een commerciële noodzaak geworden. Je online zichtbaarheid is immers afhankelijk gemaakt van ‘goede reviews’ die je ontvangt.

Mensen houden hun eigen expositie ruimte op social media. We delen wat we eten, waar we naartoe gaan en hoe we eruitzien. Maar we laten ook graag weten wat we vinden van maatschappelijke thema’s, of waar onze spirituele aandacht ligt. Het is een groot etalageraam waarin we onszelf neerzetten en het licht op onszelf schijnen.

De zoektocht naar erkenning

Het aantal likes of reacties bepaalt vervolgens hoe tevreden we zijn over het bericht, over onszelf eigenlijk. Want als dat uitblijft, beginnen we te twijfelen: “Wat was er niet goed? Waarom krijgt juist dit bericht zo weinig aandacht?” Dan proberen we het daarna anders te brengen.

We zien ook de extremen toenemen, puur om maar bereik te krijgen. Of we delen bijna automatisch alles wat we doen, uit gewoonte.

Ik doe ook mee

Ook mijn blog en mijn YouTube kanaal maakte deel uit van dat systeem. Ik maakte video’s over geopolitieke, maatschappelijke onderwerpen, die me soms 100.000 tot 150.000 views op LinkedIn opleverden.

En als daardoor nieuwe mensen mij uitnodigden voor een connectie, schreef ik: “Dankjewel, dat je wilt verbinden. Samen geven we meer licht!” Met een boks-emoticon. En ondertussen dacht ik: "Kijk mij eens. Met mijn mini-account. Ik ben creatief én dwars, en veel mensen zijn het met me eens of ze zien het."

Zo hield ik mezelf voor dat wat ik deed betekenis had. “We verbinden hier. We laten elkaar zien dat we niet alleen zijn. Dat is bemoediging.” Want ik hoopte zo mijn theologische teksten meer bereik te geven. “Daarvoor doe ik het” verklaarde ik mezelf.

Wat natuurlijk niet gebeurde en ook onzin is. Want het verschil in bereik was per bericht gigantisch. In de kern was het vooral zinloos tijdverdrijf. Want die video’s kostten heel veel tijd. En ondertussen gebruikte ik minder tijd voor mijn eigen geestelijke groei en ging mijn aandacht teveel naar de verkeerde negatieve kant.

Als je leiding wilt accepteren en controle moet loslaten

Maar toen mijn account zonder pardon en zonder toelichting definitief werd beperkt, zonder mogelijkheid tot verweer, voelde ik me gezegend en verlost.

Want ik ben een kind van God. Hij heeft mijn ziel geborgen en mij overgeplaatst naar Zijn Koninkrijk toen ik bewust voor Hem koos. Ik heb relatie met Hem.

God is in mijn leven ook actief aanwezig en Hij leidt en beschermt me. Dit was een weg in mijn proces en daar ben ik in geholpen. Om te moeten ontdekken dat mijn bezig-zijn met geopolitieke kwaadaardigheid vooral een afleiding was om niet naar mezelf te kijken.

Het was immers niets anders dan een nieuwe vorm van erkenning zoeken, omdat ik daarin zo beschadigd was geraakt door wat ik verloren had. Omdat een heel sociaal verleden mij niet meer erkent en mij negeert. Ik ben buitengesloten en uit een sociale kring gezet. En mijn overlevingsinstinct wil weer binnen die muren van erkenning, aandacht en gezien worden.

Hechting en afwijzing

En dan gaat het daarbij niet eens om de mensen binnen die muren, maar meer om de afwijzing zélf. Dát is wat zo moeilijk te verdragen en te verwerken is. Dat is een lastige strijd die velen met mij zullen herkennen. Afwijzing gaat diep. Dat voelt ook existentieel. Dat is wat deze serie onder andere beschrijft. En dat heeft alles te maken met hechting!

Maar hechting met wie dan? Dat is dan de grote vraag.

Met wie ben je werkelijk gehecht?

Want als ik eerlijk ben en diep in mijn eigen kern kijk, dan draait het uiteindelijk om mijzelf. Om het beeld van mijzelf. En voor iedereen die er naar kijkt. Want dat beeld moet het liefst mooi en glad zijn. Onaangetast. Als plaatje voor déze wereld.

En dat is wat Jezus blootlegt. In een tekst die 2000 jaar oud is.

De lelijke waarheid is hopelijk universeel, anders zou ik heel ernstig afwijken. Maar als deze mensen uit mijn verleden, mij nu alsnog willen accepteren en hun vergeving zouden uitspreken, heb ik hen daarna waarschijnlijk niet meer nodig. Dan is het beeld hersteld. Dan is het glad. En dan kan het 'afgesloten' worden.

Maar dat is geen veilige hechting, lieve mensen. Dat is de theologische afgoderij. De meest subtiele, en hardnekkige vorm: De aanbidding van het beeld van jezelf! Je leven zo liefhebben dat het niet 'bekrast' mag worden. En jezelf zó beschermen dat je volledig bereid bent tegen jezelf te liegen om het beeld mooier te houden dan het is.

De misleiding van zelfliefde

Je leven liefhebben op deze aarde betekent vooral: Van jezelf houden! En ook dát is een script van deze wereld: “Je moet eerst van jezelf leren houden, anders kun je niet van anderen houden.” Dat klinkt mooi en spiritueel, maar het is pure new age. Hoe doe je dat dan eigenlijk?

Hoe leer je ooit van jezelf houden als je geen idee hebt van het oorspronkelijke kader?

Want het is pas vanuit echte veiligheid en geborgenheid dat je kunt zeggen: “Ik ben geliefd. Ik ben al aanvaard. Dus ik kan geven.”

Vanuit die veiligheid hoef je niet meer te werken en te vechten voor het plaatje van je leven en de erkenning daarvoor. Dan ontvang je het leven op deze aarde in dankbaarheid. Dag na dag. En dan kun je het doorgeven. Elke dag opnieuw. Om Gods rust en vrede te laten zien.

Van jezelf houden is de grootste misleiding van deze wereld.

Maar je leven haten betekent helemáál niet hetzelfde als fanatieke monniken die zichzelf geselen in een klooster.

Maar daarover later meer, want de leestijd is om. Wordt vervolgd...

#ikbeneenkindvanGod